Angst en paniek
Waarom zie je zo vaak angst bij hormonale klachten?
Bij hormonale klachten ontstaan er veel ontregelingen. Eén daarvan is dat de ontregelde hormoonhuishouding direct invloed heeft op de neurotransmitters in de hersenen. Als deze hersenstofjes van slag raken krijg je zeer vervelende klachten als het gevoel constant in paniek te zijn, angstaanvallen, dwang, agorafobie, depressie e..d. Sommige vrouwen hebben hier minder last van maar zijn de controle kwijt over hun handelen. Hierdoor verplaatsen zij hun behoefte aan controle naar een ander doel. Dit kan ontaarden in het overmatig poetsen van het huis, het constant baden van je kind, dit noemen we dwanghandelen.
Wat is angst?
Angst is een (op zich nuttige) emotie. Als je in een situatie komt waarin werkelijk gevaar dreigt zorgt de angst ervoor dat je heel alert kunt reageren. Er komt adrenaline vrij waardoor je scherper gaat zien, sneller kunt lopen en handelen! Angst voor situaties waarin geen werkelijk gevaar dreigt is vaak aangeleerd. Een klein kind zal namelijk onbevangen op een grote hond aflopen. Op het moment dat de hond gromt of bijt ontstaat er een negatieve emotie. Het kind koppelt dit aan het beeld van de hond. Dit heet conditioneren. Voortaan zal het kind honden ontlopen of hen zeer voorzichtig benaderen. Bij de één zal deze angst heftiger zijn dan bij de ander. Zat je ooit in een lift opgesloten? Dan heb je gezien dat de één paniekerig reageert en de ander laconiek.
In de psychologie gaat men ervan uit dat aangeleerd gedrag ook weer af te leren is. Als we het voorbeeld van de hond nog even aanhalen, kun je dit doen door het kind bloot te stellen aan honden. Door het negatieve beeld te vervangen door een positieve (hondjes zijn lief en leuk) zal de angst weggaan. Wij zeulen ons hele leven zulke emoties met ons mee. Heb je in je jeugd meegekregen dat auto's gevaarlijk zijn, of dat je s' avonds laat niet op straat moet lopen, dan zul je dit altijd (onbewust) op jezelf blijven projecteren. Als je uit balans bent, bijvoorbeeld door een burn-out of een depressie of stress, zal angst sneller invloed op je uitoefenen. Dit is ook de reden dat paniek vaak ontstaat op een moment dat je geestelijk/lichamelijk zwak bent.
Paniekaanvallen
Paniek is een uit de hand gelopen angst. Door gebrek aan weerstand, onzekerheid, ziekte en dergelijke kan angst omslaan in paniek. Paniek heeft vele gradaties maar een hoofdkenmerk is dat je het gevoel hebt de controle over jezelf verliezen. Velen denken tijdens een paniekaanval dood te gaan. Oorzaken van paniek zijn bijvoorbeeld: onbalans in de hormoonhuishouding, onbalans in de hersenstoffen, hypoglykemie of gebrek aan weerstand. Paniekaanvallen kunnen op onverwachte momenten optreden. Je loopt in de supermarkt en opeens voel je je niet goed. Je denkt dood te gaan, gek te worden, gaat transpireren, duizelen, of krijg het gevoel niet meer in de realiteit te leven. Het is heel moeilijk om een paniekaanval onder controle te krijgen. Dit kun je wel leren maar bij een eerste aanval weet je niet wat je overkomt! Je zult dit gevoel nooit meer willen hebben. Daardoor gaan vrouwen situaties waarin zij naar worden ontwijken. Dan is er sprake van een fobie.
Fobieën
Er zijn tientallen soorten fobieën. Als je bang bent voor liften kun je deze ontlopen door de trap te nemen. Maar als je bang bent om naar buiten te gaan heb je een groter probleem. Dit noemt men agorafobie. Hoe minder je jezelf bloot stelt aan de situatie waar je bang voor bent, hoe erger de angst zal worden. Ben je in het begin bang voor een grote supermarkt? Dan kun je je nog redden met kleine winkels tot je daar ook een aanval krijgt. Je wereld krimpt in! Veel vrouwen komen op een gegeven moment het huis niet meer uit. Je zult iets moeten doen aan de oorzaak. Er zijn ook vrouwen met een sociale fobie. Je hebt dan angst om onder de mensen te komen. Daarbuiten bestaan er nog een groot aantal andere fobieën. We houden het hier even bij de twee meest voorkomende. Agorafobie en een sociale fobie zijn de meest voorkomende fobieën bij vrouwen.
Wat kun je aan een fobie doen?
Dit is voor iedereen verschillend. Ik zal enkele mogelijkheden opnoemen:
Je bloot stellen aan de situatie waar je bang voor bent. Dit doe je in kleine stapjes en eventueel onder begeleiding van een gedragstherapeut.
Gesprekken met een hulpverlener om erachter te komen waar de paniek vandaan komt.
Het reguleren van de hersenstoffen via antidepressiva (ssri's)
Het in balans brengen van de hormoonhuishouding en de bloedsuikerspiegel
Het vermijden van stress situaties.
Er zijn veel vrouwen die hyperventileren. Dit komt door een verkeerde ademhaling. Je ademt te veel zuurstof in. De verhouding koolzuur en zuurstof in je bloed verandert en er treden nare verschijnselen op. Dit kan resulteren in een paniekaanval. Maar om het nog ingewikkelder te maken hebben niet alle vrouwen met hyperventilatie een paniekstoornis. Je kunt chronisch hyperventileren (de hele dag door) of last hebben van aanvallen. Een manier om dit onder controle te houden is het volgen van ademhalingstherapie. Je kunt een aanval pok terugdringen door in een papieren zak te ademen. Een luxere versie van de papieren zak is de hyperfree.
Dwanghandelen
Bij een ppd zie je ook wel dat vrouwen dingen moeten doen omdat ze anders in paniek raken. De baby enkele keren per dag in bad doen bijvoorbeeld, of de handdoeken op een bepaalde manier neerleggen. Ze zijn bang dat er anders iets ergs zal gebeuren en proberen dat zo af te zweren! Dwanghandelen zie je ontstaan als vrouwen onder grote druk (stress) staan en een manier zoeken om hiermee om te gaan. Controledwang is ook één van die manieren. Door overal controle op uit te oefenen heb je het gevoel alles in de hand te hebben. Dat is niet zo want je bent juist een slaaf geworden van je dwang. Maar zo zien de meeste vrouwen dat niet. Het is moeilijk dit los te laten. Vaak gaat dit gepaard met angst en paniek. Controledwang of dwanghandelen is dus eigenlijk een verstopte angst. Op het moment dat je weigert een dwanghandeling uit te voeren zul je paniek ervaren. Dwanghandelen kan ook komen door een disbalans in de hersenstoffen.
Wat te doen bij een paniekaanval?
Begrijpen wat een paniekaanval is zorgt voor vermindering van de intensiteit. Als de paniek je leven beheerst, je de baas is en je het gevoel hebt dat je elke dag moet overleven is het goed deze informatie te lezen!
Wat is paniek?
Paniek kan ontstaan door óf een hyperventilatie aanval óf door een chemische reactie in de hersenen. Bij een disbalans in de hersenen geven deze een verkeerd signaal door. Je krijgt op een moment dat het niet nodig is enorm veel angst door je lichaam.
Paniek is een eeuwenoude reactie van het lichaam om te vluchten of te vechten. In de oertijd was dit hard nodig. Nu weten we vaak niet wat we met deze stressreactie aanmoeten!
Tijdens een paniekaanval gebeurt er van alles in je lichaam. Je hart gaat sneller kloppen. De hersenen geven een seintje aan de bijnieren om veel adrenaline en noradrenaline aan te maken waardoor je snel kunt rennen, schoppen of hard slaan. Je gaat ook scherper zien en horen. Hierdoor kun je snel kunt handelen. Je hersenen maken overuren om de situatie snel in te kunnen schatten
Wat voel je? Bekende voorbeelden zijn:
- Hartkloppingen
Je hebt het gevoel alsof je geen lucht meer krijgt
Duizelig
Onwerkelijkheidsgevoelens
Zweet breekt uit, klamme handen
Intense angst door te draaien, gek te worden of dood te gaan
Tintelingen in handen, lippen en voeten
Je kunt het koud of warm krijgen
Misselijkheid, diarree of overgeven
We doen niet veel meer met deze reactie. In onze tijd staan er geen gevaarlijke dieren meer voor de deur. Maar je lichaam reageert wel degelijk zo. Je blijft waarschijnlijk stil zitten waardoor de adrenaline niet weg kan. Je voelt dit als paniek door je lichaam gieren. Door te gaan bewegen zal de adrenaline sneller wegstromen. Door tegen de paniek te vechten hou je de vicieuze cirkel van angst in stand.
Het is dus goed om:
Even intensief te bewegen. Ren bijvoorbeeld de trap even op en af
Bouw de stress in je hersenen af. Je kunt niet én panieken én bijvoorbeeld een rekensom of een puzzel invullen. Door je gedachten af te leiden gaat de paniekaanval weg.
Elke keer als je weer een angstgedachte krijgt:'Dit keer ga ik wel doorslaan, dit is echt iets heel ergs' geef je jezelf een STOP signaal. Deze gedachten maken namelijk de paniek erger. Door het stopsignaal in te voeren en de gedachte te veranderen in bijvoorbeeld: 'Ik heb dit vaker gehad, dit komt weer goed' zal je eerder tot rust komen.
Niet tegen de paniek knokken. Door het over je heen te laten komen is het eerder weg
Adem rustig in door je neus en uit door je mond. Adem over je buik en niet over je borstkas.
Neem geen cafeïne houdende dranken. Dit verergert de paniekreactie.
De grootste angst van vrouwen is dat de paniek zo hoog zal stijgen dat ze doordraaien, dood gaan of gek worden. Wel, dat kan niet! Paniek moet je zien als een metertje. Je kunt paniek voelen op een schaal van 10 tot en met 100
Tussen de 0 en 20 is er nog weinig aan de hand.
Tussen de 30 en 50 krijg je onrustgevoelens. Je denkt: 'ik voel me toch wel een beetje raar'.
Bij niveau 60 ga je denken aan een paniekaanval. Je gaat zweten en bibberen. Je krijgt het koud en warm.
Bij niveau 70-80 ga je naar het middelpunt van de paniekaanval. Je wordt wanhopig en denkt het niet te overleven. Je krijgt allerlei vreemde lichamelijke sensaties.
Arriveer je op niveau 90-100 is je angst het grootst. Je denkt nu werkelijk dood te gaan, gek te worden of door te draaien
Maar nu komt het! zodra je de 100 hebt bereikt zakt de angst terug naar het laagste niveau!
Nu je dit weet hoef je niet meer bang te zijn voor je lichaam. Je weet nu dat je iets kunt doen aan de gevoelens, waar ze vandaan komen en dat ze niet constant door zullen gaan. Natuurlijk is het hiermee niet afgelopen. Het kost veel energie om van angst en paniek af te komen. Maar wéten wat er in je lijf aan de gang zorgt voor minder angst. Soms gaat de angst niet vanzelf weg. Dan kan het zijn dat je last hebt van hypoglykemie of een onbalans van hersenstofjes. Er is dus veel te doen aan angst. Het is de moeite waard te zoeken naar een oplossing!
Paniek zie je heel veel bij stress en burn-out. Het is goed om dit te behandelen zodat de angst ook minder zal worden.
